Czy australopiteki powinny trafić do rodzaju Homo? Nowa propozycja

Drzewo genealogiczne człowieka może wymagać gruntownej przebudowy. Badacz z australijskiego Uniwersytetu Monash proponuje, by do rodzaju Homo zaliczyć także australopiteki i parantropy, czyli grupy, które dotąd klasyfikowano osobno. To na razie propozycja naukowa, a nie oficjalna zmiana systematyki.
Na czym polega propozycja
Autorem pracy opublikowanej w czasopiśmie „American Journal of Biological Anthropology” jest dr Ian Towle z Monash Biomedicine Discovery Institute. Przekonuje on, że wszystkie gatunki ludzkie oraz ich blisko spokrewnieni krewni z ostatnich 4–5 milionów lat powinny należeć do jednego rodzaju: Homo.
W praktyce oznaczałoby to, że Australopithecus i Paranthropus znalazłyby się w tej samej grupie co współcześni ludzie. Autor nie twierdzi, że były do nas podobne. Różniły się wyglądem, budową ciała i zachowaniem. Chodzi o to, że granice dzielące te grupy coraz trudniej obronić.
Dlaczego dawne kryteria przestają działać
Ewolucję człowieka często pokazuje się jako uporządkowany ciąg: od małp człekokształtnych, przez australopiteki i wczesne Homo, aż po Homo sapiens. Skamieniałości pokazują jednak obraz bardziej zawiły, z wieloma gałęziami i gatunkami żyjącymi w tym samym czasie.
Do rodzaju Homo zaliczano zwykle formy o stosunkowo dużym mózgu, zaawansowanym użyciu narzędzi i określonych cechach anatomicznych. Tymczasem:
- odkryto przedstawicieli Homo o zaskakująco małych mózgach, więc duży mózg nie jest cechą wspólną całego rodzaju,
- australopiteki i parantropy prawdopodobnie zachowywały się bardziej złożenie, niż sądzono,
- cechy uznawane za wyłączne dla Homo bywały szerzej rozpowszechnione wśród naszych dawnych krewnych.
Towle uważa, że problem leży nie w materiale kopalnym, lecz w systemie klasyfikacji, do którego próbuje się go dopasować. Jak mówi: „Im więcej wiemy o naszych przodkach i bliskich krewnych kopalnych, tym lepiej widzimy, jak złożone i nieliniowe jest nasze drzewo rodzinne”.
Czym jest klad i po co ta zmiana
Taksonomia to nazywanie gatunków i układanie ich w grupy. Rodzaj stoi w niej ponad gatunkiem: w nazwie Homo sapiens „Homo” oznacza rodzaj, a „sapiens” gatunek. Od kilkudziesięciu lat biolodzy coraz częściej grupują organizmy nie według podobieństwa wyglądu, lecz rzeczywistego pokrewieństwa. Podstawą jest klad, czyli wspólny przodek wraz ze wszystkimi potomkami. Według Towle’a klasyfikacja naszych krewnych wolniej przyjmowała te zasady.
Szerszy rodzaj Homo pozwoliłby uniknąć ciągłego przesuwania granic po każdym nowym znalezisku, a jednocześnie nadal rozróżniać poszczególne gatunki. Według autora byłby to stabilniejszy sposób opisu ewolucji człowieka.
Co to oznacza dla czytelnika
Zmiana nie dotyczy bezpośrednio życia codziennego, ale może wpłynąć na to, jak o ewolucji człowieka będą pisać podręczniki, muzea i popularnonaukowe media, także w Polsce. Słynna „Lucy”, należąca do australopiteków, mogłaby w przyszłości figurować jako przedstawicielka rodzaju Homo. Na razie to jednak hipoteza do dyskusji: nazewnictwo w nauce zmienia się dopiero wtedy, gdy przekona do niego szersze grono specjalistów, co zwykle trwa latami.
Warto też pamiętać, że nawet jeśli propozycja zostanie przyjęta, nie zmieni to samych skamieniałości ani naszej wiedzy o tym, jak żyły dawne homininy. Zmieniłyby się etykiety, a wraz z nimi sposób, w jaki wyobrażamy sobie granicę między „ludźmi” a ich przodkami.
Źródło: ScienceDaily – „Scientists say the human family tree may need a radical rewrite”







